టెక్నాలజీ, గాడ్జేట్లు

ఫైరుఫాక్సు వాడుతున్న వారు, ఫైరుఫాక్సు తెరిచి

1. విండోస్ లో ఐతే Tools > Options కి, లినక్సు లో ఐతే Edit > Preferences కి వెళ్ళండి. అక్కడ content ట్యాబు లో Languages ఉన్న చోట Choose క్లిక్ చేయండి. అక్కడ వచ్చిన లిస్టుకి తెలుగుని కలిపి, ఆ కలిపిన తర్వాత తెలుగు ని ఎంచుకుని, అది ఆ లిస్టులో అన్నికంటే పైకి వచ్చేదాకా "Move up" కొట్టండి. ఇప్పుడు OK కొట్టేయండి. చివరికి ఇదిగో ఈ క్రింద చూపించినట్టు ఉండాలి.
2. ఆ content ట్యాబు లోనే, "Fonts & Colors" లో "Advanced" ని క్లిక్ చేయండి. అక్కడ Character Encoding అని ఉన్నదాన్ని Unicode (UTF - 8) అన్నదానికి సెట్ చెయ్యండి. ఇప్పుడు OK కొట్టేయండి. ఆ content ట్యాబు ఉన్న విండోని కూడా మూసెయ్యండి. ఇకపై తెలుగులో ఉన్న సైట్లన్నీ మీకు తెలుగులోనే కనబడతాయి.

IE(ఇంటర్నెట్ ఎక్సప్లోరర్) వాడుతున్నవారు, IE తెరిచి

1. Internet Options తెరిచి, అందులో General ట్యాబు లో క్రింద Languages అని ఒక బటన్ ఉంటుంది. నొక్కి, అక్కడ వచ్చిన లిస్టుకి తెలుగుని కలిపి, ఆ కలిపిన తర్వాత తెలుగు ని ఎంచుకుని, అది ఆ లిస్టులో అన్నికంటే పైకి వచ్చేదాకా "Move up" కొట్టండి. ఇప్పుడు OK కొట్టేయండి. చివరికి ఇదిగో ఈ క్రింద చూపించినట్టు ఉండాలి.
2. ఈ స్టెప్పు సాధారణంగా అవసరం పడదు. కానీ ఒకవేళ తెలుగు వెబ్ పేజి సరిగ్గా కనబడకపోతే, పాత IE(వెర్షన్ 5,6) లో పైన మెనూలో ఉన్న View లోకి వెళ్ళండి. కొత్త IE(వెర్షన్ 7,8) లో ఐతే మెనూలో ఉన్న Page కి వెళ్ళండి. అక్కడ Character Encoding అని ఉన్నదాన్ని Unicode (UTF - 8) అన్నదానికి సెట్ చెయ్యండి.

క్రోమ్ వాడుతున్నవారైతే, క్రోమ్ తెరిచి

1. కుడిచేతి వైపున్న రెంచి మార్కు మీద నొక్కి, Options ఎంచుకోండి. అందులో, Minor Tweaks కి వెళ్లి, Fonts & Languages ని నొక్కండి. ఆ వచ్చిన విండోలో, Font and encoding ట్యాబు లో, Encoding ని Unicode (UTF-8) కి మార్చండి. ఇప్పుడు Language ట్యాబుకి వెళ్లి, అక్కడ ఉన్న లిస్టు కి తెలుగు ని కలిపి, అది ఆ లిస్టులో అన్నికంటే పైకి వచ్చేదాకా "Move up" కొట్టండి. ఇప్పుడు OK కొట్టేయోచు, కానీ మీరు క్రోమ్ మొత్తాన్ని తెలుగులోనే వాడాలనుకుంటే, అక్కడే ఉన్న google chrome language ని తెలుగు కి మార్చండి. ఇలా మార్చినప్పుడు ఒక్కసారి క్రోమ్ ని మూసేసి మల్లి తెరవమంతుంది, చేసెయ్యండి. ఇకపై మీరు తెలుగు సైట్లన్నీ తెలుగులో చదువుకోవచ్చు, కోరుకునుంటే క్రోమ్ మొత్తాన్ని తెలుగులో వాడుకోవచ్చు!
2. రెండో స్టెప్పు లేదులెండి :)

ఒపేరా వాడుతున్నవారైతే, ఒపేరా తెరిచి

1. Tools > Preferences కి వెళ్లి, General ట్యాబు లో, Language దగ్గర, Details అని ఒక బటన్ ఉంటుంది. అది నొక్కితే ఒక విండో వస్తుంది. అక్కడ "Encoding to assume..." అన్నదాన్ని utf-8 కి మార్చండి. అక్కడే, Preferred languages for web pages లో ఉన్న లిస్టుకి తెలుగుని కలిపి, అది ఆ లిస్టులో అన్నికంటే పైకి వచ్చేదాకా "Move up" కొట్టండి. ఇప్పుడు OK కొట్టేయండి. ఆ general ట్యాబు ఉన్న విండో లో కూడా OK కొట్టేయండి.
2. దీనికి రెండో స్టెప్పు అవసరం లేదు :)

ఇక XP‌లో తెలుగు చదవడానికి, స్టోర్‌ చేయడానికి ఈ క్రింది రెండు పద్దతుల్లో మీకు సరిపోయేది ఎంచుకుని చేసేయ్యండి. ఒక పద్దతిలో XP ది ఎదో ఒక CD ఉండాలి. ఇంకోదాంట్లో ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉండాలి. మొదటిది CD ఉన్న వాళ్ళకి. ఒకవేళ CD లేదు, ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉంది అంటే ఇక్కడ నొక్కండి. రెండూ లేకపోతే, ఇక్కడ నొక్కండి.

CD ఉన్న వాళ్ళైతే

• నియంత్రణ ఫ్యానల్ లో తేదీ, సమయం, భాష మరియు ప్రాంతీయ ఎంపికలు లో ప్రాతీయం, భాష ఎంపికలు (Control Panel లో Date, Time Language and Regional Settings లో Regional and Language settings) కి వెళ్ళండి

• అక్కడ పైన చూపిన విధంగా టిక్కు పెట్టని రెండు బాక్సులుంటాయి. వాటిని టిక్ చేసేసి OK కొట్టేయండి. CD పెట్టమని అడుగుతుంది, పెట్టేసి OK అని కొట్టేయండి.
• అంతా అయిపోయాక CD తీసేసి కంప్యూటర్ని రీబూట్ చేయండి.
• ఏదైన తెలుగు వెబ్‌సైట్‌ కి వెళ్ళి చూడండి. మీరు ఇక మీ కంప్యూటర్లో తెలుగు నిక్షేపంగా చదువుకోవచ్చు, స్టోర్‌ చేస్కోవచ్చు.

ఒక్క మాట! Notepad లో సేవ్‌ చేసేటప్పుడు, ఎన్‌కోడింగ్‌(encoding) UTF-8 ఉండేలా చూస్కోండి. లేకపోతే మీరు సేవ్‌ చేసింది మళ్ళీ తెరిచి చూస్తే అది సరిగ్గా చూపించదు.

ఒకవేళ CD లేకపోతే, ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉంటే

1. ఈ లంకె నొక్కి పోతన, వేమన ఫోంట్లు దించుకోండి.
2. దించుకున్నాక, దాన్ని unzip చేస్తే వచ్చే Pothana2000.ttf మరియు vemana.ttf లను C:\Windows\Fonts లోకి copy చేయండి.
3. ఏదైన తెలుగు వెబ్‌సైట్‌ కి వెళ్ళి తెలుగు చదవడం మొదలెట్టండి.

రెండూ లేకపోతే

ఒకవేళ ఇంటర్నెట్ సదుపాయం కూడా లేకపోతే, వేరే ఏదైనా ఇంటర్నెట్ ఉన్న కంప్యూటర్లో పైన(ఇక్కడ) చెప్పిన ఫోంట్లు దించుకుని, పెన్‌ డ్రైవ్‌ లో కాపీ చేస్కుని, దాంట్లోనుంచి మీ కంప్యూటర్కి కాపీ చేసి, ఇక రెండో Step లో చెప్పినట్టు చేసేయ్యండి. పై రెండు మార్గాలకి తేడ ఏంటంటే, మొదటి పద్దతిలో మీరు తెలుగుతో పాటు ఇలాంటి ఎన్నో భాషలు కూడా చదువగలుగుతారు, రెండవదాంట్లో ఒక్క తెలుగు మాత్రమే చదువగలుగుతారు.

• terminal (టర్మినల్)
• yum (యమ్‌)
• apt-get (యాప్ట్-గెట్) లేదా synaptic(సినాప్టిక్)

హా! ఇప్పుడు అన్నీ తెలుసన్నమాట! మీకు ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉంటే ఇదిగో ఈ క్రింది చెప్పింది చేసేయ్యండి. లేకపోతే ఇక్కడ నొక్కితే ఇంకొంచెం క్రిందికెళతారు, అక్కడ చెప్పింది చేసేయ్యండి.

ఇంటర్నెట్ సదుపాయం ఉంటే

Alt+F2 కొట్టి ఆ వచ్చిన బాక్సులో gnome-terminal అని కొట్టి ఈ కిందున్న commands ని copy paste చేసి రన్ చేయండి

ఫెడోరా(Fedora) వాడేవారు

yum -y install openoffice.org-langpack-te_IN aspell-te fonts-telugu.noarch lohit-fonts-telugu.noarch

ఉబుంటు(Ubuntu) వాడేవారు

sudo apt-get install aspell-te language-pack-te language-support-te openoffice.orgl10n-te-in ttf-telugu-fonts

ఒకసారి కంప్యూటర్ రీబూట్ చేయండి. పైన చెప్పినట్టు చేసినప్పటికీ, అప్పుడప్పుడు విహారిణిలో(browsers) బాగా చదవగలగాలంటే అందులో కూడా తగు మార్పులు చేయాల్సుంటుంది.

పైర్‌ఫాక్స్ వాడేవారికి అదంతా అవసరం లేదులేండి. ఫైర్‌ఫాక్స్ ౩.౦ వర్షన్‌ నుండి ఏం చేయనక్కర్లేకుండానే తెలుగు శుభ్రంగా కనిపిస్తుంది. కాని అంతకు ముందు వర్షన్‌లలో ఏమన్నా తేడగా ఉంటే మాత్రం తలనొప్పే సుమా. అందుకే, ఇక్కడ నుండి అత్యాధునిక వర్షన్‌ని దింపుకుని(download చేస్కుని), స్థాపించేస్కోండి(install అన్నమాట). అంతే!

ఒకవేళ మీరు ఎపిఫనీ(Epiphany) విహారిణి(browser) వాడే అరకొరమందిలో ఒకరైతే, అందులో తెలుగు పదాలు సరైన రీతిలో కనబడడానికి Pango rendering అనేది ఒకటవసరం. దానికోసం మీరు చేయాల్సిందల్లా…

• Alt+F2 కొట్టి ఆ వచ్చిన Run Application బాక్సులో gconf-editor అని కొట్టి Run కొట్టండి.
• అలా కొడితే వచ్చిన విండోలో ఎడమవైపునున్న menu లో apps>epiphany లో web section కి వెళ్ళండి.
• ఇప్పుడు అదే విండోలో కుడివైపు చూస్తే enable_pango అనేదొకటుంటుంది. దానికి టిక్‌ పెట్టేయండి.
• హమ్మయ్య! ఓ మారు ఎపిఫనీని మూసి-తెరిస్తే మన తెలుగు, తెలుగులా అందంగా కనబడుతుంది :)

ఇంటర్నెట్ సదుపాయం లేకపోతే

1. ఈ లంకె నొక్కి పోతన, వేమన ఫోంట్లు దించుకోండి.
2. దించుకున్నాక, దాన్ని unzip చేస్తే వచ్చే Pothana2000.ttf మరియు vemana.ttf లను ~/.fonts డైరెక్టరీలోకి copy చేయండి. విహారిణిని(బ్రౌజర్‌) తెరిచివుంటే ఒకసారి మూసి, తెరవండి.
3. ఏదైన తెలుగు వెబ్‌సైట్‌ కి వెళ్ళి తెలుగు చదవడం మొదలెట్టండి.

అక్కడికీ సమస్య తీరకపోతే, పోనీ ఇక్కడ చెప్పిన పద్దతి మీకు నచ్చకపోతే మీరు వాడుతున్న OS, విహారిణి(browser) పేర్లు, వర్షన్‌ల వివరాలతో ఇక్కడే అడిగేస్తే నా శక్తి కొద్దీ సమాధానం చెప్తాను.